Kuru Yıkama: Su Olmadan Altın Nasıl Ayrılır?

Dünyadaki plaser altının büyük kısmı akan suyun olmadığı yerlerdedir: Arizona ve Nevada çölleri, güney Kaliforniya ve Batı Avustralya'nın uçsuz bucaksız altın sahaları. Buralardaki arayıcılar altını çakıldan su yerine hava kullanarak ayırmanın bir yolunu geliştirdi. Kuzey Amerika'da buna dry washing (kuru yıkama), Avustralya'da dry blowing denir.

Kuru yıkama makinesi nasıl çalışır?

Kuru yıkama makinesi temelde havayla çalışan bir sluice'tır. Genellikle üç parçası vardır:

1. Üstünde elek bulunan bir hazne. Malzemeyi buraya doldurursunuz, elek iri taşları ayırır.
2. Altında eğimli bir oluk tablası, tablanın altında bez ya da ince bir elek.
3. Bir hava kaynağı: elle çevrilen bir körük ya da küçük motorlu bir üfleyici.

İnce ve kuru malzeme elekten oluk tablasına düşer. Olukların altındaki bezden yukarı doğru gelen hava darbeleri hafif parçacıkları kaldırıp ileri üfler. Altın ve diğer ağır mineraller kolayca kalkamayacak kadar yoğundur; olukların arkasına çökerler, geri kalanı tablanın ucundan akıp gider.

Sonuçta daha sonra tavayla yıkayabileceğiniz ya da tekrar üfleyebileceğiniz bir konsantre elde edersiniz.

Körük mü, üfleyici mi?

Tür	Çalışma şekli	Avantajları	Dezavantajları
Körüklü	Krank ya da motor, körükle darbeli hava basar	Darbeli hareket iyi ayırır; klasik tasarım	Daha ağır; elle çevrilenler yorucudur
Üfleyicili	Yaprak üfleme makinesi benzeri fan sürekli hava basar	Basit ve hafif	Sürekli akış ince altında daha az etkili olabilir

Deneyimli kullanıcıların çoğu körüklü makinelerin darbeli hareketini tercih eder, ama doğru kurulduğunda iki tasarım da altın yakalar.

Altın kural: malzeme kuru olmalı

Kuru yıkama yalnızca tamamen kuru malzemede çalışır. Hafif nemli toprak bile topaklanır, beze yapışır ve altını tablanın ucundan dışarı taşır. Yağmurdan sonra zemin nemliyse birkaç gün bekleyin ya da malzemeyi güneşte serip kurutun.

Diğer düşman kildir. Kilce zengin malzeme makineden yuvarlanıp geçen topaklar oluşturur. Elle dağıtın ya da atlayın.

Nereyi kazmalı?

Çöldeki kuru dere yatakları ani sellerle şekillendiği için derelerde kullanılan mantık burada da geçerlidir:

• Kuru derelerin kıvrımlarının iç tarafı.
• Kanalda açığa çıkmış ana kaya ve hemen üstündeki malzeme.
• Ana kayadaki çatlaklar ve çukurlar.
• Sığ çukurların yakınındaki eski kuru yıkama atıkları; eski arayıcılar ince altını sık kaçırırdı.
• Mevcut kuru derenin üstündeki teraslar ve eski çakıllar.

Çakılda siyah kum ve paslı kuvars arayın ve bir noktaya karar vermeden önce test edin.

Kurulum ve çalıştırma

1. Eğimi ayarlayın. Malzeme tablada aceleyle değil düzenli hareket edecek şekilde orta bir eğimle başlayın, olukları izleyip ayarlayın.
2. Yavaş besleyin. Az miktarlarda doldurun; aşırı yükleme altını oluklardan iter.
3. Havayı sürekli verin. Krankı düzenli çevirin ya da üfleyiciyi sabit çalıştırın.
4. Atıkları kontrol edin. Ara sıra tablanın ucundan bir tava malzeme alıp evde suyla test edin. Altın çıkarsa eğimi değiştirin ya da beslemeyi yavaşlatın.

Temizlik

1. Makineyi durdurun ve oluk tablasını düz tutarak dikkatle kaldırın.
2. Konsantreyi bir kovaya ya da büyük bir tavaya boşaltın.
3. Beze vurarak veya fırçalayarak ince malzemeyi serbest bırakın.
4. Konsantreyi işleyin. Suyunuz varsa tavada yıkayın; yoksa tavada hafifçe savurarak biraz daha ayırıp eve götürün.

Kuru yıkama ve dedektör

İki yöntem birbirini tamamlar. Dedektör sığ zemindeki büyük külçeleri bulur, kuru yıkama makinesi ise dedektörün duyamadığı ince altını ve küçük taneleri yakalar. Birçok arayıcı önce alanı dedektörle tarar, sonra en iyi noktaları kuru yıkar. Ayrıntılar için dedektörle altın arama yazımıza bakın.

Güvenlik ve kurallar

• Toz. Kuru yıkama çok ince toz kaldırır; rüzgârı arkanıza alın ve toz maskesi kullanmayı düşünün.
• Sıcak. Çöl işi serin aylara göredir; bolca su taşıyın.
• Arazi durumu. Çöl altın sahalarının çoğu maden sahalarıyla kaplıdır; kazmadan önce kayıtları kontrol edin ve ayrılırken çukurlarınızı kapatın.

En iyi kuru yıkama bölgelerinden bazılarını Arizona, Nevada ve Avustralya rehberlerimizde anlattık. Türkiye'de ise altın amaçlı her türlü malzeme işleme MAPEG ruhsatına bağlıdır.