Tava ile Altın Yıkama Nasıl Yapılır? Yeni Başlayanlar İçin Adım Adım

Tava ile altın yıkama, altının ağır olmasından yararlanır. Islak çakılla dolu bir tavayı doğru şekilde salladığınızda her şey ağırlığına göre sıralanır ve altın dibe çöker. Tekniğin geri kalanı, dibe çökeni kaybetmeden hafif malzemeyi tavadan atmaktan ibarettir.

Hareketlerin doğal gelmesi birkaç deneme sürer. Yeni başlayanlar genellikle yanlış yerde fazla dikkatli, başka yerde ise fazla sert davrandıkları için altın kaybeder. Bu rehber, tam olarak nerede yavaşlamanız gerektiğine odaklanıyor.

Önce yasal durumu kontrol edin: Türkiye'de altın dahil madenlerin aranması ve çıkarılması ruhsata bağlıdır ve MAPEG tarafından düzenlenir. Dere yataklarında izinsiz kazı ve malzeme çıkarma yasal sorun doğurabilir. Aşağıdaki bilgiler tekniği anlatmak içindir; uygulamaya geçmeden önce bulunduğunuz yerdeki güncel kuralları mutlaka öğrenin. Yurt dışında da birçok bölge izin ister veya belirli dönemlerde tamamen kapalıdır.

Gerekli ekipman

Çok az şeyle başlayabilirsiniz:

Altın tavası. Bir tarafında oluklar (riffle) bulunan, yaklaşık 35 cm çapında plastik bir tava yeni başlayanlar için en iyisidir. Yeşil veya siyah plastik altını kolayca görmenizi sağlar; çelik tava gibi paslanmaz ve yağ tutmaz.
Elek (classifier). Kovanın ya da tavanın üstüne oturan bir elek. 6 ile 12 mm arası gözenekli bir elek iri taşları baştan ayırır ve işi çok hızlandırır.
Küçük bir kürek ve ana kayadaki çatlakları kazımak için ince uçlu bir alet ya da eski bir tornavida.
İnce altını çekmek için puar şişe (snuffer bottle) ve saklamak için küçük bir cam şişe.
Bir kova ve derenin içinde duracaksanız su geçirmez çizme.

Derede nereye bakılır?

Ayrıntılı bir rehber için derede altın nerede bulunur yazımıza da bakabilirsiniz.

Altın, suyun yavaşladığı her yerde çöker. Kazmaya başlamadan önce derenin taşkın zamanında nasıl aktığını düşünün; kıyıda biriken dal ve çöpler ile taşkın izleri bunu gösterir.

Denemeye değer noktalar:

kıvrımların iç tarafı, özellikle çakıl adasının baş kısmı,
akıntının döndüğü ve yavaşladığı büyük kayaların arkası,
açıkta kalan ana kayadaki çatlaklar ve hemen üstündeki çakıl,
ağır malzemenin biriktiği küçük şelale ve çağlayanların dibi,
taşkınlarda ince altını tutabilen, su seviyesindeki ağaç kökleri ve yosunlar.

Olabildiğince derine inin. Altın çakılın içinde zamanla aşağı doğru ilerler; bu yüzden ana kayaya en yakın malzeme genellikle en zengin olanıdır.

Adım adım altın yıkama

1. Doldurun ve eleyin

Malzemeyi elekten geçirerek tavanın yaklaşık dörtte üçünü doldurun. Kalan iri taşları elle alın, ama atmadan önce tavanın üzerinde yıkayın; üzerlerine yapışmış kil altın tutuyor olabilir.

2. Islatın ve kili dağıtın

Tavanın tamamını suya batırın ve malzemeyi parmaklarınızla ezin. Kil ve yosun topaklarının hepsini dağıtın. Yeni başlayanların altın kaybetmesinin en yaygın nedeni kildir; pulları içine alır ve tavadan dışarı taşır.

3. Sertçe sallayın

Tavayı düz tutun, suyun hemen altında 20 ile 30 saniye boyunca sağa sola kuvvetlice sallayın. Bu, katmanlaşma aşamasıdır: altın çakılın arasından dibe çöker. Burada nazik olmayın; iyi ve sert bir sallama işin büyük kısmını yapar.

4. Eğin ve üst katmanı yıkayın

Tavayı, oluklar sizden uzakta kalacak şekilde yaklaşık 30 derece öne eğin. Suya daldırıp hafif bir ileri geri hareketle küçük dalgalar oluşturun; bu dalgalar üstteki hafif çakılı tavanın kenarından dışarı taşır.

5. Tekrarlayın: düz sallayın, sonra yıkayın

Birkaç yıkamada bir tavayı yeniden düzleştirin ve yukarı çıkmış olabilecek altının tekrar dibe inmesi için bir kez daha sallayın. Sonra yeniden eğip yıkayın. Tavada bir iki bardak malzeme kalana kadar devam edin.

6. Siyah kuma inin

Malzeme azaldıkça yavaşlayın ve daha az su kullanın. Sonunda çoğunlukla manyetitten oluşan ağır, siyah bir kum katmanı kalır. Altın bu kumun içinde ve altındadır.

7. Altını ortaya çıkarın

Tavada biraz su bırakıp yavaşça daire çizecek şekilde çalkalayın. Siyah kum yayılır ve varsa altın, kumun arka tarafında sarı bir kuyruk olarak görünür. Puar şişeyle çekip küçük şişenize boşaltın.

Pratik önerisi: Sıradan bir çakıl dolu tavaya birkaç saçma tanesi ya da küçük olta kurşunu koyun ve evde, hepsini her seferinde geri alana kadar çalışın. Kurşun altından hafiftir; kurşunu tavada tutabiliyorsanız altını da tutarsınız.

Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar

Hata	Sonucu	Çözüm
Kili dağıtmamak	Kil topakları altını tavadan dışarı taşır	Sallamadan önce her topağı su altında dağıtın
Tavayı fazla eğmek	Dalgalar hafif katmanla birlikte ağır katmanı da götürür	Açıyı düşük, dalgaları küçük tutun
Yeniden sallamamak	Altın yukarı çıkar ve çakılla birlikte gider	Birkaç yıkamada bir düzleştirip sallayın
Hızlı akan suda çalışmak	Akıntı malzemeyi kontrolsüzce çeker	Sakin, diz altı derinlikte suda ya da bir leğende çalışın
Sadece yüzeyi kazmak	Üstteki çakılda çok az altın olur	Ana kayaya doğru derine inin

Ne kadar altın beklenmeli?

Gerçekçi olmak gerekir. Hobi amaçlı gidilen çoğu bölgede iyi geçen bir gün, külçe değil birkaç küçük pul anlamına gelir. Tava daha çok, sluice ile çalışmaya değer noktaları bulmanın ve altının nasıl davrandığını öğrenmenin yoludur. Pek çok kişi için asıl ödül, doğada geçen zaman ve ilk pulun göründüğü andır.

Nerede olursanız olun, açtığınız çukurları kapatın ve dere kenarını bulduğunuz gibi bırakın.